Realizator: Ewa Górska

Program Przeciwdziałania Przyjmowaniu Substancji Uzależniających przez Uczniów „Unplugged” opracowany został w ramach międzynarodowego programu EU-Drug Abuse Prevention (EU DAP) finansowanego przez Komisję Europejską. Skuteczność programu w odniesieniu do rozwiązania problemu używania substancji psychoaktywnych została potwierdzona w badaniach ewaluacyjnych przeprowadzonych w latach 2004-2006.

Charakterystyka programu

Program Unplugged jest szkolnym programem profilaktyki uniwersalnej, adresowanym do młodzieży w wieku 12-14 lat.  Program jest realizowany w klasach szkolnych, w formie 12 jednogodzinnych zajęć lekcyjnych.

 

Cel programu

  • ograniczenie inicjowania używania substancji psychoaktywnych – tytoniu, alkoholu, narkotyków
  • ograniczenie rozwoju intensywności używania, tj. przejścia od fazy używania  eksperymentalnego do fazy używania problemowego

Podstawy teoretyczne programu

  • pierwszy w Europie szkolny program profilaktyczny oparty na strategii Wszechstronnego Wpływu Społecznego (CSI), której komponenty obejmują edukację normatywną, wzmacnianie umiejętności indywidualnych i społecznych uczniów oraz dostrczenie wiedzy na temat ryzyka i konsekwencji używania substancji psychoaktywnych
  • skuteczność strategii w odniesieniu do rozwiązania problemu używania substancji psychoaktywnych została potwierdzona w literaturze naukowej i sprawdzona w praktyce
  • odwołuje się do wiedzy o predyktorach używania substancji psychoaktywnych w okresie dojrzewania i sposobach ich modyfikowania
  • uwzględnia wiedzę o czynnikach chroniących młodzież przed okazjonalnym i problemowym używaniem środków psychoaktywnych
  • odwołuje się do wiedzy z psychologii rozwojowej

Tematyka zajęć dla młodzieży

  • konformizm, przejawy nacisku grupowego i sposoby radzenia sobie z nim,
  • wiedza o czynnikach ryzyka i czynnikach chroniących przed piciem alkoholu, zróżnicowaniu podatności na alkohol w zależności od płci,
  • przekonania normatywne na temat rozpowszechnienia zjawiska używania substancji psychoaktywnych wśród młodych ludzi,
  • wiedza o przyczynach i następstwach palenia papierosów,
  • umiejętność komunikowania, umiejętność asertywnej obrony swoich racji oraz inne umiejętności interpersonalne i intrapersonalne, których niedostateczne opanowanie może skłaniać do używania substancji psychoaktywnych w sytuacjach towarzyskich,
  • wiedza o narkotykach.

  Metody realizacji zajęć dla młodzieży

  • prezentacje, praca w grupach, zarządzanie kontraktem, zadanie domowe, scenka sytuacyjna, dyskusja plenarna, gra, informacje zwrotne.

Ewaluacja programu

 

Skuteczność programu sprawdzano w badaniach eksperymentalnych z losowym doborem do grupy eksperymentalnej i kontrolnej zgodnie z kryteriami RCT (Randomized Control Trial). Przeprowadzono ewaluację formatywną, procesu oraz ewaluację wyników z badaniem efektów odroczonych programu.[1]

 

Wyniki badań potwierdziły, że :

  • program jest skuteczny w ograniczaniu używania alkoholu, papierosów i narkotyków, a rezultaty utrzymują się ponad rok po programie
  • udział w programie zmniejsza ryzyko codziennego palenia papierosów i epizodów upijania się
  • program wzmacnia umiejętności odmawiania
  • program ogranicza pozytywne oczekiwania i postawy odnośnie alkoholu, tytoniu, marihuany i narkotyków
  • program jest bardziej skuteczny w zapobieganiu używania niż wpływu na zaprzestanie używania
  • występują różnice efektywności programu ze względu na płeć – program jest bardziej skuteczny w grupie chłopców niż dziewcząt.

 

Więcej na temat programu

Więcej informacji na temat programu mozna znaleźć na stronie  European Drug Addiction Prevention Trial pod adresem http://www.eudap.net/

 

[1] Faggiano F., Galanti M. R., Bohrn K., Burkhart G., Vigna-Taglianti F., Cuomo L., Fabiani L., Panella M., Perez T., Siliquini R., van der Kreeft P., Vassara M., Wiborg G. and the EU-Dap Study Group The effectiveness of a school-based substance abuse prevention program: EU-Dap cluster randomised controlled trial, Preventive Medicine, Volume 47, Issue 5, November 200.